Pierwsze tak obszerne, syntetyczne opracowanie wiedzy z zakresu fizjoterapii, znajdującej zastosowanie w wybranych dziedzinach medycyny: pediatrii, ortopedii i traumatologii, kardiologii, neurologii i neurochirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej, pulmonologii, otolaryngologii, ginekologii i położnictwie, urologii, reumatologii oraz geriatrii.

Poszczególne rozdziały zostały napisane przez wybitnych polskich specjalistów - nauczycieli akademickich z doświadczeniem dydaktycznym i naukowym.

W książce przedstawiono możliwości wykorzystania do celów profilaktycznych i leczniczych wiedzy z dziedziny kinezyterapii, balneologii, medycyny fizykalnej, dietetyki oraz masażu leczniczego i edukacji zdrowotnej.

W książce dokonano starannej selekcji tematyki medycznej oraz wnikliwego omówienia wybranych zagadnień niezbędnych fizjoterapeutom i lekarzom. Pozycja niezbędna przede wszystkim dla studentów, w tym głównie fizjoterapii i medycyny, jak i lekarzy rodzinnych oraz lekarzy większości pozostałych specjalności.

Rozdziały:

1. Fizjoterapia w pediatrii – Krzysztof Zeman              1
1.1. Rozwój dziecka                       1
1.1.1. Ocena stanu dziecka po urodzeniu               1
1.1.2. Noworodki z grup podwyższonego ryzyka           1
1.1.3. Dzieci urodzone przedwcześnie                2
1.1.4. Program wczesnej stymulacji i opieki rozwojowej noworodków z grup ryzyka
1.1.5. Rozwój psychoruchowy w pierwszym roku życia         2
1.1.6. Ocena rozwoju psychoruchowego dziecka w pierwszym roku życia 3
1.1.7. Ocena obecności i wykonywania odruchów           3
1.1.8. Objawy świadczące o nieprawidłowościach w rozwoju ruchowym niemowlęcia
1.1.9. Metody pozwalające na wykrycie nieprawidłowości rozwoju    4
1.2. Najczęstsze neurologiczne przyczyny zaburzeń rozwoju psychoruchowego
1.2.1. Mózgowe porażenie dziecięce (paralysis cerebralis infantium)    5
1.2.2. Wady dysraficzne                      9
1.2.3. Choroby nerwowo-mięśniowe                 10
1.2.4. Zaburzenia rozwoju psychomotorycznego uwarunkowane genetycznie 11
1.3. Zaburzenia rozwoju umysłowego               13
1.3.1. Autyzm dziecięcy (autismus)                 13
1.4. Inne choroby układu nerwowego u dzieci wymagające postępowania fizjoterapeutycznego
1.4.1. Ostre idiopatyczne zapalenie wielonerwowe (zespół Guillaina-Barrégo – syndroma Guillain-Barré)
1.4.2. Okołoporodowe uszkodzenie splotu ramiennego (paralysis plexus brachialis)
1.4.3. Porażenie nerwu twarzowego (paralysis nervi facialis)      16
1.5. Choroby układu oddechowego u dzieci wymagające postępowania fizjoterapeutycznego
1.5.1. Choroby układu oddechowego u dzieci przebiegające z zaleganiem wydzieliny
1.5.2. Choroby układu oddechowego przebiegające ze zwiększoną ilością płynu opłucnowego
1.5.3. Inne choroby płuc
1.6. Zaburzenia narządu ruchu u dzieci wymagające postępowania fizjoterapeutycznego
1.6.1. Braki i ubytki kończyn                   27
1.6.2. Wady postawy                       28
1.6.3. Choroby tkanki łącznej                   29

2. Fizjoterapia w ortopedii i traumatologii – Zbigniew Dudkiewicz      32
2.1. Symptomatologia i ogólne zasady postępowania w urazach układu narządów ruchu
2.2. Urazy kończyny górnej (traumata membri superioris)       35
2.2.1. Urazy obręczy barkowej (traumata cingulum acromialis)     35
2.2.2. Urazy stawu ramienno-łopatkowego (traumata articulationis humeri)38
2.2.3. Złamanie kości ramiennej (fractura ossis humeri)        40
2.2.4. Urazy łokcia (traumata cubiti)                 43
2.2.5. Urazy przedramienia (traumata antebrachii)          44
2.2.6. Urazy nadgarstka i ręki (traumata carpi et manus)        46
2.3. Urazy kończyny dolnej (traumata membri inferioris)       48
2.3.1. Złamanie miednicy (fractura pelvis)              48
2.3.2. Urazy stawu biodrowego (traumata articulationis coxae)      48
2.3.3. Urazy kolana (traumata genus)                50
2.3.4. Urazy goleni (traumata tibiae)                 52
2.3.5. Urazy stopy (traumata pedis)                 53

3. Fizjoterapia w kardiologii – Lucjan Pawlicki              55
3.1. Podstawowe choroby układu krążenia kwalifikujące się do leczenia fizjoterapeutycznego
3.1.1. Choroba niedokrwienna serca (morbus ischaemicus cordis)    55
3.1.2. Miażdżyca zarostowa tętnic kończyn dolnych (arteriosclerosis obliterans)
3.1.3. Tętniak aorty (aneurysma aortae)               59
3.1.4. Nadciśnienie tętnicze (hypertonia arterialis)           59
3.1.5. Niewydolność serca (insufficientia cordis vel circulatoria)     61
3.1.6. Wady serca (anomaliae cordis)                61
3.1.7. Przeszczep serca (transplantatio cordis)             62
3.1.8. Wszczepienie rozrusznika i rozrusznika-kardiowertera (implantatio stimulatori et cardioverteri)
3.2. Fizjoterapia w chorobach układu sercowo-naczyniowego     63
3.2.1. Prozdrowotny styl życia                   63
3.2.2. Korzystne następstwa regularnej aktywności fizycznej      68
3.3. Rehabilitacja kardiologiczna                 70
3.3.1. Zespół rehabilitacyjny – skład, cele i zadania          70
3.3.2. Etapy i modele rehabilitacji kardiologicznej. Zasady kwalifikowania
3.3.3. Próby wysiłkowe – test na bieżni ruchomej lub cykloergometrze  73
3.3.4. Próby wysiłkowe – próba ergospirometryczna          74
3.3.5. Próby wysiłkowe – test marszu 6-minutowego          75
3.4. Inne zabiegi fizjoterapeutyczne w wybranych jednostkach chorobowych
3.4.1. Choroba niedokrwienna serca z nadciśnieniem tętniczym i miażdżycą zarostową tętnic kończyn dolnych
3.4.2. Chorzy po zabiegach operacyjnych z otwarciem klatki piersiowej 82
3.4.3. Chorzy z przewlekłą niewydolnością krążenia i po przeszczepie serca 82

4. Fizjoterapia w neurologii i neurochirurgii – Jan Czernicki, Jolanta Krukowska 85
4.1. Udar mózgu (insultus cerebri)                 86
4.2. Choroba Parkinsona (morbus Parkinsoni)           97
4.3. Stwardnienie rozsiane (sclerosis multiplex)           106
4.4. Uszkodzenia nerwów obwodowych (traumata nervi peripherici)   116
4.5. Uszkodzenia urazowe rdzenia kręgowego (traumata medullae spinalis)

5. Fizjoterapia w onkologii i medycynie paliatywnej – Alina Morawiec-Sztandera 129
5.1. Rola fizjoterapii w onkologii                 129
5.2. Rola fizjoterapii w medycynie paliatywnej           131
5.3. Nowotwory głowy i szyi (neoplasmata caput et collum)      133
5.3.1. Nowotwory jamy ustnej (neoplasmata cavum oris)        135
5.3.2. Nowotwory nosa i zatok przynosowych (neoplasmata nasi et sinus paranasales)
5.3.3. Nowotwory gardła (neoplasmata pharyngis)           136
5.3.4. Nowotwory krtani (neoplasmata laryngis)            138
5.3.5. Nowotwory ślinianek (neoplasmata glandulae salivariae)      140
5.4. Rak piersi (carcinoma mammae)               142
5.5. Nowotwory płuca (neoplasmata pulmonis)           148
5.5.1. Niedrobnokomórkowy rak płuca (Non-Small Cell Lung Carcinoma – NSCLC)
5.5.2. Drobnokomórkowy rak płuca (Small Cell Lung Cancer – SCLC)  150
5.6. Rak jelita grubego (carcinoma intestinum crassum)        152
5.7. Nowotwory układu moczowo-płciowego (neoplasmata tracti urinariae)
5.7.1. Rak pęcherza moczowego (carcinoma vesicae urinariae)      157
5.7.2. Rak nerki (carcinoma renis)                 157
5.7.3. Rak gruczołu krokowego (carcinoma prostatae)         158
5.7.4. Nowotwory jądra (neoplasmata testis)             159
5.7.5. Rak jajnika (carcinoma ovarii)                159
5.7.6. Rak szyjki i trzonu macicy (carcinoma cervix et corpus uteri)    159

6. Fizjoterapia w pulmonologii – Wojciech J. Piotrowski, Paweł Górski     162
6.1. Ogólna charakterystyka, patofizjologia i zasady fizjoterapii w chorobach układu oddechowego
6.1.1. Definicje                         162
6.1.2. Zmiany w układzie oddechowym w czasie wysiłku        164
6.1.3. Czynniki wpływające na ograniczenie aktywności fizycznej u chorych z chorobami układu oddechowego
6.1.4. Zaburzenia wentylacji                    166
6.1.5. Niewydolność oddechowa                  169
6.1.6. Zmiany w układzie krążenia w chorobach układu oddechowego  170
6.1.7. Osłabienie siły mięśniowej                  171
6.1.8. Czynniki psychiczne                    171
6.1.9. Odruch kaszlowy                      172
6.1.10. Korzyści rehabilitacji oddechowej               173
6.1.11. Kwalifikacja do rehabilitacji oddechowej            173
6.1.12. Znaczenie edukacji i psychoterapii w rehabilitacji oddechowej   175
6.1.13. Chorzy z niedoborem masy ciała               178
6.1.14. Chorzy z otyłością                     179
6.1.15. Podstawowe techniki w fizjoterapii              179
6.2. Fizjoterapia w przewlekłych chorobach układu oddechowego   182
6.2.1. Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP – morbus obturationis pulmonis chronica)
6.2.2. Astma oskrzelowa (asthma bronchiale)             185
6.2.3. Mukowiscydoza (mucoviscidosis)               188
6.2.4. Zapalenie opłucnej (pleuritis)                 195
6.2.5. Chory leczony na oddziale chirurgicznym           197
6.2.6. Szczególne zalecenia dotyczące fizjoterapii u chorych po operacjach torakochirurgicznych i kardiochirurgicznych
6.2.7. Szczególne zalecenia dotyczące fizjoterapii u chorych po operacjach brzusznych
6.2.8. Chory leczony na OIOM                   202

7. Fizjoterapia w otorynolaryngologii – Jurek Olszewski, J. Bożydar Latkowski 206
7.1. Fizjoterapia w chorobach ucha zewnętrznęgo          206
7.1.1. Czyrak przewodu słuchowego zewnętrznego (furunculus meati acoustici externi)
7.2. Fizjoterapia w chorobach ucha środkowego           206
7.2.1. Ostre nieżytowe zapalenie trąbki słuchowej (eustachitis catarrhalis acuta)
7.2.2. Przewlekłe nieżytowe zapalenie trąbki słuchowej (eustachitis catarrhalis chronica)
7.2.3. Ostre zapalenie ucha środkowego (otitis media acuta)       207
7.2.4. Przewlekłe proste zapalenie ucha środkowego (otitis media simplex chronica)
7.2.5. Porażenie nerwu twarzowego z oziębienia (paralysis n. facialis e frigore)
7.3. Fizjoterapia w chorobach ucha wewnętrznego          209
7.3.1. Uszkodzenia słuchu (hypoacusis)               209
7.3.2. Szumy uszne (tinnitus aurium)                210
7.3.3. Zawroty głowy (vertigo)                   212
7.4. Fizjoterapia w chorobach nosa                227
7.4.1. Czyrak nosa (furunculus nasi)                227
7.4.2. Ostry nieżyt nosa (rhinitis acuta, corryza)            227
7.4.3. Przewlekły nieżyt nosa (rhinitis chronica)            227
7.4.4. Przerostowy nieżyt nosa (rhinitis hypertrophica)         228
7.4.5. Zanikowy nieżyt nosa (rhinitis atrophica)            229
7.4.6. Naczynioruchowy nieżyt nosa (rhinitis vasomotorica)       229
7.4.7. Polipy nosa (polypi nasi)                   230
7.4.8. Alergiczny nieżyt nosa (rhinitis allergica)            230
7.5. Fizjoterapia w chorobach zatok przynosowych         231
7.5.1. Ostre i przewlekłe zapalenie zatoki szczękowej (sinusitis maxillaris acuta et chronica)
7.5.2. Ostre i przewlekłe zapalenie zatoki czołowej (sinusitis frontalis acuta et chronica)
7.5.3. Ostre i przewlekłe zapalenie zatoki sitowej (ethmoiditis acuta et chronica)
7.6. Fizjoterapia w chorobach jamy ustnej             232
7.6.1. Zapalenie ślinianki przyusznej (parotitis)            232
7.7. Fizjoterapia w chorobach gardła               233
7.7.1. Przewlekłe zapalenie gardła (pharyngitis chronica)        233
7.7.2. Przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych (tonsillitis chronica)
7.7.3. Zaburzenia połykania (dysphagia)               234
7.8. Fizjoterapia w chorobach krtani               235
7.8.1. Przewlekłe zapalenie krtani (laryngitis chronica)         235
7.8.2. Rehabilitacja chorych po usunięciu krtani           236

8. Fizjoterapia w ginekologii i położnictwie
8.1. Fizjoterapia w ginekologii                  240
8.1.1. Stany zapalne narządów płciowych żeńskich (adnexitis)      240
8.1.2. Endometrioza (endometriosis)                 243
8.1.3. Mięśniaki macicy (myomae uteri)               244
8.1.4. Guzy jajnika (tumores ovarii)                 244
8.1.5. Fizjoterapeutyczne postępowanie przed- i pooperacyjne     245
8.2. Fizjoterapia w położnictwie                 247
8.2.1. Fizjoterapia okresu prekoncepcyjnego             247
8.2.2. Fizjoterapia w ciąży (graviditas)                250
8.2.3. Fizjoterapia okresu połogu (puerperium)            258

9. Fizjoterapia w urologii – Marek Sosnowski              261
9.1. Nietrzymanie moczu u kobiet (incontinentio urinae feminae)    261
9.2. Nietrzymanie moczu u mężczyzn (incontinentio urinae masculinae) 282
9.3. Nietrzymanie moczu po brachyterapii i radioterapii z powodu raka stercza (incontinentio urinae post brachyterapiam et radioterapiam in decursus carcinoma prostatae)
9.4. Oporne na leczenie naglące nietrzymanie moczu z parcia i idiopatyczna nadreaktywność wypieracza u mężczyzn

10. Fizjoterapia w reumatologii – Jolanta Kujawa, Kamila Gworys      290
10.1. Reumatoidalne zapalenie stawów (arthritis rheumatoidea)     290
10.2. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (spondyloarthritis ankylopoetica)
10.3. Choroba zwyrodnieniowa stawów (morbus degenerativa articulationes) 318
10.3.1. Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego (gonarthrosis)    320
10.3.2. Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego (coxarthrosis)    322
10.4. Balneoterapia w chorobach reumatycznych           325

11. Fizjoterapia w geriatrii – Tomasz Kostka, Joanna Kostka         329
11.1. Patofizjologiczne zmiany związane ze starzeniem        329
11.1.1. Układ krążenia                       329
11.1.2. Układ oddechowy                      330
11.1.3. Układ mięśniowo-szkieletowy                 331
11.1.4. Układ nerwowy i narządy zmysłów              333
11.1.5. Zmiany hormonalne i metaboliczne              334
11.2. Choroby i problemy wieku starszego              334
11.2.1. Choroby układu krążenia i metaboliczne            335
11.2.2. Choroby układu ruchu                   338
11.2.3. Choroby nowotworowe                   342
11.2.4. Choroby układu nerwowego i zespoły psychogeriatryczne     342
11.2.5. Odżywianie i stan odżywienia. Otyłość i niedożywienie      344
11.2.6. Infekcje                            344
11.2.7. Odleżyny (decubitus)                      345
11.3. Specyfika fizjoterapii w geriatrii               345
11.4. Rola ruchu w geriatrii                    349
11.4.1. Wydolność fizyczna (tlenowa, aerobowa, VO2 max)        350
11.4.2. Sprawność funkcjonalna                   351
11.4.3. Funkcje poznawcze i zespoły psychogeriatryczne        353
11.5. Formy aktywności ruchowej osób starszych           353
11.5.1. Ćwiczenia wytrzymałościowe (aerobowe)            354
11.5.2. Ćwiczenia z oporem                     357
11.5.3. Ćwiczenia równoważne                   360
11.5.4. Ćwiczenia poprawiające gibkość               362
11.6. Fizykoterapia i masaż w geriatrii               363
11.6.1. Elektroterapia                       364
11.6.2. Termoterapia                       365
11.6.3. Pole magnetyczne                      366
11.6.4. Ultradźwięki                        366
11.6.5. Masaż                          367
11.7. Zaopatrzenie ortopedyczne