Podręcznik Handel międzynarodowy zawiera szerokie omówienie regulacji międzynarodowego obrotu gospodarczego. Książka koncentruje się na analizie regulacji układów handlowych: globalnych i regionalnych, polityce handlowej potęg ekonomicznych oraz szczegółowo przedstawia problematykę kontroli importu i eksportu kładąc szczególny nacisk na zagadnienia dotyczące:
• zabezpieczeń przed szkodą wyrządzoną przez wolną konkurencję,
• regulacji antydumpingowych, handlu subsydiowego,
• środków odwetowych za nieprzestrzeganie postanowień układów i umów handlowych.
Podręcznik stanowi znakomitą pomoc nie tylko dla studentów, ale również prawników, przedsiębiorców, urzędników i wszystkich osób zajmujących się problematyką handlu międzynarodowego
Rozdziały:
Część I. Polityka handlowa 1 1
Rozdział I. Istota handlu międzynarodowego 1 1
Rozdział II. Wolny handel (free trade), handel zgodny z zasadami wolnorynkowymi (fair trade), protekcjonizm (protectionism) 3 2
Rozdział III. Globalizacja i regionalizacja handlu światowego 7 7
§ 1. Nowy „porządek światowy” czy „nowy układ globalny”? 8 9
§ 2. Globalizacja czy amerykanizacja 9 12
§ 3. Amerykañska jednostronna wizja świata (american unilateralism) 11 15
§ 4. Globalizacja, antyglobalizm, relatywizm kulturowy 17 25
§ 5. Globalizacja czy regionalizacja 19 28
§ 6. Glokalizacja (Glocalization) 24 37
§ 7. Handel globalny czy handel strategiczny? 25 40
Część II. Podstawowe mechanizmy kontroli handlu zagranicznego 27 42
Rozdział I. Cła i taryfy celne 27 42
Rozdział II. Nie-celne bariery importowe. Kwoty lub limity importowe 31 46
Rozdział III. Umowy handlowe jako instrument regulacji handlu międzynarodowego 33 50
§ 8. Ustawodawstwo celne i umowy handlowe 33 50
I. Nieefektywność ustawodawstwa handlowego 33 50
II. Konflikty handlowe. Akt Celny Smoot-Hawleya 34 51
III. Zmiana amerykañskiego stosunku do umów handlowych. Współczesne limitacje prerogatyw handlowych prezydenta Stanów Zjednoczonych
§ 9. Miejsce umów handlowych w strukturze prawa traktatowego 38 55
I. Pojęcie traktatu w Konwencji wiedeñskiej 38 55
II. Pojęcie traktatu w prawie amerykañskim. Amerykañskie umowy wykonawcze 39 56
III. Strony umowy. Umowy wielostronne, dwustronne i jednostronne 40 58
IV. Umowy między pañstwami i prywatnymi stronami 42 59
§ 10. Umowa handlowa jako Ÿródło prawa międzynarodowego 43 60
I. Umowy prawotwórcze i umowy-kontrakty 43 60
II. Spór o kontraktowy lub prawotwórczy charakter GATT 44 62
§ 11. Umowy handlowe jako Ÿródło wewnętrznego prawa pañstwa 45 63
I. Kontrowersje wokół procesu inkorporacji umowy do prawa pañstwowego 45 63
II. Umowy samowykonawcze i wymagające inkorporacji w drodze akcji ustawodawczej 47 64
III. Spór o status samowykonawczy GATT/WTO i RTA (Regional Trade Arrangements – Regionalnych Porozumieñ Handlowych) 48 66
Część III. Struktury handlu światowego 51 69
Rozdział I. Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank światowy 51 69
§ 12. Przesłanki Wykształcenia się Systemu Bretton Woods 51 69
I. Plan White’a i Plan Keynesa 53 70
II. Konferencja w Bretton Woods 57 78
§ 13. Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (Bank światowy) i Międzynarodowy Fundusz Walutowy 60 88
I. Cele i struktury organizacyjne 60 88
II. Członkostwo, fundusze i głosowanie w Banku światowym i Międzynarodowym Funduszu Walutowym 62 92
1. Bank światowy 62 93
2. Międzynarodowy Fundusz Walutowy 63 95
III. Polityka pożyczkowa 66 99
§ 14. Międzynarodowe Centrum do Rozwiązywania Sporów Inwestycyjnych 70 106
I. Zasada wyczerpania środków lokalnych i problem narodowości korporacji 72 108
Rozdział II. Ogólny Układ o Cłach i Handlu (GATT) i światowej Organizacji Handlu (WTO) 75 111
§ 15. Historia GATT i Międzynarodowej Organizacji Handlu (ITO) 75 111
§ 16. Podstawowe Zasady GATT 78 113
§ 17. Konsekwencje nieprzestrzegania zasady „niedyskryminacji” i możliwość modyfikacji „koncesji” 82 124
§ 18. Negocjacje Rundy Urugwajskiej 84 129
§ 19. GATT i „Nowy” GATT 89 136
§ 20. Struktura i członkostwo światowej Organizacji Handlu – WTO 90 137
§ 21. Proces decyzyjny w GATT i WTO 92 141
§ 22. Znaczenie prawa międzynarodowego w procesie stanowienia i stosowania reguł WTO 94 144
§ 23. Zasady rozwiązywania sporów handlowych. „Uzgodnienie w Sprawie Zasad i Procedur Rozwiązywania Sporów” (Understanding on Rules and Procedures Governing the Settlement of Disputes)
§ 24. Ogólna Umowa o Handlu Usługami (GATS – General Agreement on Trade in Services) 100 151
§ 25. Umowa dotycząca handlowych aspektów praw do własności intelektualnej (TRIPS – Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights)
§ 26. Umowa o zakupach rządowych (Agreement on Government Procurement) 105 165
§ 27. Porozumienie w sprawie środków sanitarnych i fitosanitarnych 105 166
§ 28. WTO na początku XXI w. 106 168
§ 29. Negocjacje Rundy Doha 108 170
§ 30. Przyszłość Handlu Globalnego. Rundy Negocjacji Handlowych czy Polityka Handlowych Ułatwieñ (Trade Facilitation) 111 179
Część IV. Struktury handlu regionalnego 113 180
Rozdział I. Międzynarodowe Bloki Handlowe. Unie Celne i Strefy Wolnego Handlu 113 180
Rozdział II. Unia Celna Wspólnoty Europejskiej 115 184
§ 31. Wspólnota i Unia Europejska 115 185
I. Wstępne etapy integracji 116 186
§ 32. Koncepcja „większej” Wspólnoty 117 188
§ 33. Koncepcja „głębiej zintegrowanej” Wspólnoty 121 191
§ 34. Traktaty z Maastricht i Amsterdamu. Wspólna polityka monetarna dojrzałej Wspólnoty 125 195
§ 35. Traktat Nicejski, Traktat Konstytucyjny i Traktat Lizboñski 129 201
§ 36. Unia Europejska i GATT 136 217
§ 37. Unia celna czy federacja? Konstytucja i proces federalizacji Unii 138 223
Rozdział III. Północnoamerykañska Umowa o Wolnym Handlu (NAFTA – North American Free Trade Agreement) 141 228
§ 38. CUS-FTA. Amerykañsko-Kanadyjskie Porozumienie o Wolnym Handlu (Canada-US Free Trade Agreement) 141 228
§ 39. NAFTA – Północnoamerykañskie Porozumienie o Wolnym Handlu (North American Free Trade Agreement) 145 231
§ 40. Układ Wolnohandlowy Ameryki Centralnej (CAFTA – Central American Free Trade Agreement) 151 237
Rozdział IV. Inne ważniejsze regionalne porozumienia handlowe 154 239
§ 41. Porozumienia wolnohandlowe w Ameryce środkowej i Południowej 155 240
§ 42. Porozumienia wolnohandlowe wybrzeża Pacyfiku (Pacific Rim Arrangements) 157 241
I. Perspektywy amerykañsko-japoñskiego układu handlowego 157 241
II. Tygrysy Azjatyckie w roli alternatywnych partnerów handlowych 161 242
III. ASEAN i NAFTA-bis. Amerykañska penetracja rejonu Pacyfiku 163 243
IV. Chiñski „smok” handlowy 165 244
§ 43. środkowśuropejskie Porozumienie o Wolnym Handlu – CEFTA 168 245
Rozdział V. Regionalne instytucje wspierające handel międzynarodowy 172 246
§ 44. Zamorska Prywatna Korporacja Inwestycyjna (OPIC – Overseas Private Investment Corporation) 172 246
§ 45. Bank Stanów Zjednoczonych Export-Import (Eximbank – The Export-Import Bank of the United States) 174 247
§ 46. Regionalne Banki Rozwoju (Regional Development Banks) 175 248
Część V. Regulacja importu i eksportu 179 250
Rozdział I. Klauzule ucieczki od skutków importu zgodnego z zasadami wolnej konkurencji 179 250
§ 47. Pozytywne i negatywne następstwa wolnej konkurencji 179 250
§ 48. Klauzule ucieczki i metody pozytywnego przystosowania do konkurencji 180 251
I. Klauzula ucieczki w rozumieniu GATT z 1947 r. 181 252
II. Reakcja konsumentów na stosowanie zabezpieczeñ. Umowy samoograniczające 181 253
III. Wzrost roli zabezpieczeñ w erze globalizacji 183 254
IV. Warunki niezbędne do udzielenia zabezpieczeñ (safeguards) 185 255
§ 49. Zabezpieczenia w przepisach handlowych Stanów Zjednoczonych 190 256
§ 50. Zabezpieczenia w prawie Wspólnoty Europejskiej 193 257
§ 51. Przeszkody rynkowe (market disruptions) 196 258
§ 52. Zasada paralelizmu. Amerykañskie zabezpieczenia dla przemysłu stalowego 197 259
Rozdział II. Handel niezgodny z zasadami konkurencji (unfair trade). Praktyki dumpingowe 201 260
§ 53. Koncepcja dumpingu 201 260
I. Spory wokół definicji dumpingu 201 260
II. Istota dumpingu jako handlowej praktyki „unfair” 203 261
III. Dumping na rynku wewnętrznym 205 262
IV. Dumping w aspekcie porównawczym 205 263
1. Modelowe reakcje pañstw w stosunku do praktyk dumpingowych 205 263
§ 54. Przepisy antydumpingowe GATT 212 264
§ 55. Prawo antydumpingowe Unii Europejskiej 213 265
§ 56. Prawo antydumpingowe Stanów Zjednoczonych 218 267
§ 57. Prawo antydumpingowe Kanady i Australii w konfrontacji z systemem UE i USA 221 268
§ 58. Postępowanie antydumpingowe 224 269
I. Cena poniżej odpowiedniej wartości (less than fair price) 224 269
II. Cena eksportowa (export price) i „konstruktywna” cena eksportowa (constructive export price) 226 270
III. Czynniki korygujące różnice między „ceną eksportu” i „normalną wartością” towaru eksportowanego 226 271
IV. Szkoda materialna 230 272
V. Poparcie lokalnego przemysłu dla wniosku dumpingowego 231 273
VI. Okresowa rewizja ceł antydumpingowych (sunset reviews) 233 274
§ 59. Główne motywy sporów anydumpingowych 235 275
I. Próby obejścia przepisów antydumpingowych 235 275
II. Amerykañska Ustawa Antydumpingowa z 1916 r. 236 276
§ 60. Poprawka Byrda (The Byrd Amendment) 238 277
§ 61. Zeroing 241 278
§ 62. „Chevron deference” i sądowa weryfikacja (judicial review) administracyjnych decyzji antydumpingowych. Spór o związek przyczynowy między dumpingiem i wyrządzoną przez niego szkodą
Rozdział III. Handel subsydiowany i cła ochronne (countervailing duties) 249 280
§ 63. Pojęcie subsydium (subsidy) 249 280
§ 64. Dumping i handel subsydiowany 250 281
§ 65. Specyficzność subsydium. Subsydia i pomoc pañstwa 252 282
§ 66. Kategorie subsydiów 253 283
I. Zabronione subsydia eksportowe 256 284
II. Subsydia w gospodarce krajów rozwijających się i pañstw będących w okresie rynkowej transformacji 257 285
§ 67. Regulacje handlu subsydiowanego w Stanach Zjednoczonych 258 286
§ 68. Subsydia w polityce gospodarczej krajów nierynkowych 262 287
§ 69. Regulacja handlu subsydiowanego przez Unię Europejską 267 288
§ 70. Główne spory dotyczące handlu subsydiowanego 269 289
I. Subsydia Stanów Zjednoczonych dla zagranicznych korporacji eksportowych (Foreign Sales Corporations) 269 289
II. Subsydia dla prywatyzowanych korporacji – Sprawa Brytyjskiej Korporacji Stalowej w Apelacji w WTO 271 290
III. Subsydia dla przemysłu tekstylnego. Brazylia przeciw Stanom Zjednoczonym w WTO 273 291
IV. „Korzyść” jako podstawowy element subsydium. Istota sporu między Bśingiem i Airbusem 275 292
Rozdział IV. Kontrola eksportu 280 293
§ 71. COCOM i jego polityka eksportowa 282 294
§ 72. Układ z Wassenaar 284 295
§ 73. Racjonalizm i realizm w polityce eksportowej 285 296
§ 74. Lekcja z historii. Ograniczenia eksportowe w handlu z krajami bloku socjalistycznego 287 297
§ 75. Eksterytorialność przepisów eksportowych 289 298
§ 76. Ożywienie handlowe między Zachodem i krajami socjalistycznymi w koñcu XX w. 290 299
§ 77. Polityka eksportowa Stanów Zjednoczonych 292 300
I. Ograniczenia eksportowe amerykañskiego „Export Administration Act” (EAA) 293 301
II. Amerykañska regulacja wykroczeñ eksportowych 295 302
§ 78. Regulacje eksportowe Unii Europejskiej 298 303
Rozdział V. środki odwetowe za nieprzestrzeganie reguł handlowych 304 304
§ 79. Procedura amerykañskiej „Sekcji 301” i tzw. klauzula „Super” i „Special 301” 305 305
§ 80. Odwetowe regulacje handlowe Wspólnoty Europejskiej 308 306
§ 81. Europejsko-amerykañska wojna na słowa. Akt Helmsa-Burtona i rozporządzenie Rady (WE) Nr 2271/96 310 307
§ 82. Zmasowany atak na amerykañską Klauzulę 301 313 308
§ 83. Wojna bananowa i wojna o wołowinę. Procedura karuzeli celnej 315 311
|
