Opracowanie „Informatyka prawnicza” jest próbą zaktualizowania zakresu zainteresowań informatyki prawniczej, podyktowaną przesuwaniem się zastosowań informatyki z automatycznego przetwarzania informacji o prawie na mobilną komunikacje w obrocie prawnym.

Przedstawiono w niej informatykę prawniczą w powiązaniu z prawem informatycznym i informatyzacją prawa, składających się łącznie na zakres proponowanej przez autora dyscypliny pod nazwą informatyka prawa. Bez uwzględnienia bowiem szerszego kontekstu problemowego nie sposób uchwycić dokonujących się przemian w obszarze prawa, a tym bardziej nie sposób modernizować instytucji jego stanowienia i stosowania.

Seria WYKŁADY SPECJALIZACYJNE adresowana jest do studentów, a także absolwentów prawa – zarówno teoretyków, jak i praktyków chcących poszerzyć swoją wiedzę o wysoko wyspecjalizowane zagadnienia prawne. W serii tej znajdują się publikacje omawiające tematykę, którą – zdaniem ekspertów – warto znać, aby odnosić sukcesy zawodowe. W dzisiejszych bowiem czasach sukces można osiągnąć, mając szeroką wiedzę nie tylko ogólną, ale połączoną z wiedzą z wąskich dziedzin prawa.

Rozdziały:

Rozdział I. Informatyka prawnicza a zarządzanie informacją  1

§ 1. Informatyka prawnicza  1
I. Termin informatyka prawnicza  2
II. Status informatyki prawniczej  6
III. Zadania informatyki prawniczej  10
§ 2. Informacja w prawie i o prawie  14
I. Informacja na gruncie prawa  15
II. Rola informacji  18
III. Przekaz informacji  20
IV. Potrzeba zarządzania informacją  22
§ 3. Zarządzanie informacją i wiedzą  26
I. Istota zarządzania informacyjnego  27
II. Zastosowanie zarządzania informacyjnego  29
III. Zarządzanie informacją a zarządzanie wiedzą  33
IV. Systemy zarządzania informacją w obrocie prawnym  37
V. Zarządzanie elektroniczną dokumentacją  41
§ 4. Informatyzacja edukacji prawniczej  46
I. Korzyści wynikające ze zdalnego nauczania  47
II. Ujemne strony zdalnego nauczania  51
III. Nauczanie informatyki prawniczej i administracyjnej  53
§ 5. Informatyzacja zawodów prawniczych  57
I. Wirtualne kancelarie prawne  58
II. Wykorzystanie w pracy technologii agentowych  61
III. Wykorzystanie w pracy technologii sieciowych  64

Rozdział II. Elektroniczna informacja o prawie  67

§ 1. Problemy elektronizacji informacji o prawie i w prawie  67
I. Elektronizacja ogłaszania prawa i informowania o prawie  68
II. Przenoszenie informacji o prawie do systemów informatycznych  70
III. Od informowania o prawie do działania w obrocie prawnym  72
IV. Systemy informowania o normach i przepisach prawa  74
V. Systemy udostępniania informacji i dokumentów  78
VI. Prezentacja wyników wyszukiwania  82
VII. Elektroniczny system zarządzania informacyjnego  83
§ 2. Programy komputerowe i systemy informatyczne prawa  87
I. Sektorowa specyfi ka informatyzacji prawa  88
II. Od programów komputerowych do systemów informatycznych prawa  89
III. Informatyzowanie informacji i komunikacji w prawie  92
§ 3. Rodzaje systemów informatycznych prawa  97
I. Automatyzowane systemy wyszukiwania informacji  98
II. System informatyczny prawa a system informacji prawnej  100
III. Informatyczne systemy zarządzania informacją o prawie  102
IV. Klasyfi kacja informatycznych systemów informacji o prawie  104
V. Informacje w systemach informacji prawnej  106
VI. Funkcjonalne minimum informacyjne i usługowe w prawie  109
§ 4. Budowa systemów informacyjnych prawa  113
I. Technologie zarządzania zasobami informacyjnymi  114
II. Implementacja w prawie architektury baz danych  116
III. Systemy zarządzania bazami danych  120
IV. Relacje pomiędzy dokumentami w prawniczych bazach danych  121
§ 5. Organizacja systemów informacyjnych prawa  126
I. Rola metadanych dla użytkowników systemów informacyjnych  126
II. Katalogi informacyjne  129
III. Metryki dokumentów  131
IV. Oznaczanie dokumentów w informacyjnych systemach prawa  133
V. Rozwój metod wyszukiwania informacji  136
§ 6. Działanie systemów informacyjnych prawa  139
I. Strategia i taktyka wyszukiwawcza oraz usługowa  140
II. Instrukcje wyszukiwawcze a dyspozycje realizacyjne  142
III. Specyfi ka komputerowego wyszukiwania informacji  144
IV. Potrzeby użytkowników systemów informatycznych prawa  147
V. Narzędzia wyszukiwawcze  149
VI. Relewancja wyszukiwanych informacji  151
VII. Obiektywne i subiektywne potrzeby informacyjne  155
VIII. Niewystarczalność tradycyjnych narzędzi wyszukiwawczych  156
§ 7. Zasoby systemów informacyjnych prawa  160
I. Systemy informacji prawnej ze względu na ich zawartość  160
II. Bazy zasobów w systemach informacji prawnej  163
III. Ujednolicony a jednolity tekst aktu prawnego  165
IV. Prezentacja tekstu aktu prawnego  166
V. Prezentacja innych zasobów w systemach informacji prawnej  169
VI. Klasyfi kacja aktów prawnych pod względem ich obowiązywania  173
§ 8. Internetowa informacja o prawie  175
I. Wyszukiwanie informacji w sieci  178
II. Manipulowanie wyszukiwaniem informacji w sieci  180
III. Zasady korzystania ze stron www  184
IV. Internetowe systemy informacji o prawie polskim  186
V. Internetowe systemy informacji o prawie europejskim  195
VI. Ewolucja publicznych systemów internetowej informacji o prawie  199

Rozdział III. Informatyzacja stanowienia prawa  203

§ 1. Problemy informatyzacji procesu legislacyjnego  203
I. Informacyjny proces legislacyjny  203
II. Informacyjny system legislacyjny  205
III. Informatyczne racjonalizowanie stanowienia prawa  207
IV. Wspólnotowy wymiar informatyzacji stanowienia prawa  209
V. Zakres informatyzacji czynności stanowienia prawa  211
VI. Cybernetyczne modele stanowienia prawa  214
§ 2. Dostęp do źródeł prawa i informacji o prawie  216
I. Ofi cjalne udostępnianie prawa  217
II. Modele udostępniania prawa  219
III. Zakres udostępniania prawa  221
IV. Technologiczne usprawnienie dostępu do prawa  223
V. Medialne zapośredniczenie działania prawa  225
VI. Ogłaszanie prawa a udostępnianie informacji publicznych  227
VII. Uwzględnianie sytuacji adresatów norm prawnych  229
§ 3. Warunki urzędowego ogłaszania aktów prawnych  232
I. Funkcje urzędowego ogłaszania aktów prawnych  233
II. Umocowanie urzędowego ogłaszania aktów prawnych  235
III. System elektronicznego ogłaszania aktów prawnych  237
IV. Elektroniczne ogłaszanie aktów prawnych a BIP  240
§ 4. Przebieg elektronicznego ogłaszania aktów prawnych  243
I. Sposoby ogłaszania aktów prawnych  244
II. Papierowy oryginał i elektroniczna kopia aktu prawnego  249
III. Wydawanie aktów prawnych a ich ogłaszanie  250
IV. Elektroniczne ogłaszanie prawa miejscowego  253
§ 5. Technologia elektronicznego ogłaszania aktów prawnych  255
I. Obowiązki organów wydających i ogłaszających akty prawne  256
II. Znaczniki ogłaszanych aktów prawnych  258
III. Odejście od pierwotnej wersji przepisów wykonawczych  259
IV. Powrót do poprzedniej wersji przepisów wykonawczych  262
§ 6. Elektronizacja procedur legislacyjnych  265
I. Technologiczne uwarunkowania praworządności legislacyjnej  266
II. Formaty tworzenia i publikowania aktów prawnych  268
III. Wypieranie demokratycznego stanowienia prawa  272
IV. Techniczne zabezpieczenie stanowienia prawa  275
§ 7. Dalsza elektronizacja ogłaszania aktów prawnych  279
I. Obecny stan ogłaszania aktów prawnych  280
II. Proponowane zmiany ogłaszania aktów prawnych  283
III. Potrzeba kompleksowej regulacji  286
IV. System informacji o rządowym procesie legislacyjnym  288

Rozdział IV. Informatyzacja stosowania prawa  291

§ 1. Problemy informatyzacji wymiaru sprawiedliwości  291
I. Informatyzacja sądownictwa jako przedmiot zainteresowań informatyki prawniczej  292
II. Od informatyzacji czynności sądowych do cybersądów  294
III. Zakres informatyzacji wymiaru sprawiedliwości  298
IV. Wpływ architektury systemów informatycznych na wymiar sprawiedliwości  300
V. Informatyzacja sądownictwa a komunikacyjna wizja prawa  302
§ 2. Elektroniczne sądownictwo  305
I. Elektronizacja postępowania a elektroniczny jego przedmiot  307
II. Dopuszczalność stosowania technologii w sądownictwie  309
III. Wpływ technologii na zasady postępowania sądowego  310
IV. Stan elektronizacji postępowań sądowych w Polsce  313
V. Przebieg elektronizacji postępowań sądowych w Polsce  316
§ 3. Elektroniczne postępowanie upominawcze  320
I. Zakres zastosowania elektronicznego postępowania upominawczego  322
II. Automatyzacja elektronicznego postępowania upominawczego  323
III. Cele elektronicznego postępowania upominawczego  325
IV. Przebieg elektronicznego postępowania upominawczego  327
V. Komunikacja w elektronicznym postępowaniu upominawczym  329
VI. Ułatwienia w elektronicznym postępowaniu upominawczym  332
VII. Egzekucja w elektronicznym postępowaniu upominawczym  335
VIII. Ocena elektronicznego postępowania upominawczego  337
§ 4. Elektroniczne akta spraw  339
I. Akta sprawy w elektronicznym postępowaniu upominawczym  340
II. Uwierzytelnianie dokumentów elektronicznych w postępowaniu sądowym  344
III. Elektroniczne dokumentowanie czynności procesowych  347
IV. Potrzeba kompleksowej regulacji  351
V. Archiwizacja elektronicznych akt spraw sądowych  355
§ 5. Elektroniczne pisma procesowe w postępowaniu cywilnym  358
I. Historia regulacji komunikacji elektronicznej  358
II. Regulacja zastosowania systemu teleinformatycznego  361
III. Regulacja zastosowania podpisu elektronicznego  363
IV. Regulacja przekazu elektronicznych pism procesowych  365
V. Weryfi kacja uczestników elektronicznego postępowania upominawczego  368
§ 6. Komunikacja elektroniczna w postępowaniu sądowym  370
I. Rola elektronicznego przekazu informacji w sądownictwie  371
II. Wielodostępowa organizacja pracy urzędów  373
III. Zastosowanie Internetu w wymiarze sprawiedliwości  374
IV. Zastosowanie przepisów o informatyzacji do sądów  375
V. Zasada elektronicznego dostępu do sądów  378
VI. Relacje komunikacyjne w sądownictwie  379
VII. Przekaz elektronicznych pisma procesowych i sądowych  382
VIII. Elektroniczny dostęp do akt spraw  383
§ 7. Wnoszenie pism elektronicznych w postępowaniu sądowym  385
I. Formularze urzędowe w sądowym postępowaniu cywilnym  386
II. Droga elektroniczna w sądowym postępowaniu cywilnym  388
III. Formaty plików elektronicznie wnoszonych pism procesowych  389
IV. Wnoszenie pism w elektronicznym postępowaniu upominawczym  391
V. Elektroniczne opłacanie pism procesowych  393
VI. Braki formalne elektronicznych pism procesowych  395
VII. Potwierdzenie wniesienia elektronicznych pism procesowych  397
VIII. Praktyka przyjmowania przez sądy pism elektronicznych  398
§ 8. Doręczanie pism elektronicznych w postępowaniu sądowym  400
I. Doręczenia elektroniczne w postępowaniu cywilnym  401
II. Przebieg doręczeń w elektronicznym postępowaniu upominawczym  403
III. Potwierdzenie doręczenia w elektronicznym postępowaniu upominawczym  406
IV. Doręczanie pism elektronicznych w postępowaniu karnym  409
§ 9. Informatyzacja rejestrów sądowych  413
I. Informatyzacja Rejestru Zastawów  414
II. Informatyzacja Krajowego Rejestru Sądowego  417
III. Informatyzacja Ksiąg Wieczystych  423
IV. Informatyzacja Krajowego Rejestru Karnego  430
V. Konsolidacja rejestrów publicznych  431
VI. Modele informatyzacji sądownictwa w Polsce  433
Zakończenie  437
Indeks rzeczowy  439