Autorami przedstawianej monografii są wybitni znawcy problematyki, w większości związani z Zakładem Prawa Ochrony Środowiska Instytutu Nauk Prawnych PAN.

W publikacji Autorzy przedstawiają syntetyczny obraz prawa ochrony środowiska, analizując kilkadziesiąt jego najbardziej charakterystycznych instytucji. Poszukują odpowiedzi na pytania o genezę tych instytucji, zdania, jakie postawił przed nimi ustawodawca, ukształtowanie tych instytucji oraz wypełnianie przypisanej im roli i perspektywy rozwojowe.

Wysoki poziom naukowy, kompetencje autorów i zakres podejmowanej problematyki powinny przesądzić o zainteresowaniu nią jak najszerszego grona osób, dla których ochrona środowiska mieści się w ramach obowiązków zawodowych, aktywistów organizacji społecznych działających na tym polu i wreszcie ambitnych miłośników przyrody.

Rozdziały:

Objaśnienie ważniejszych skrótów

Akty prawne

Wstęp

ROZDZIAŁ 1. POJĘCIE INSTYTUCJI W PRAWIE OCHRONY ŚRODOWISKA
Adam Habuda

ROZDZIAŁ 2. WŁASNOŚĆ ZASOBÓW PRZYRODNICZYCH
Paweł Bojarski

1. Własność w rozumieniu prawa cywilnego
2. Własność w rozumieniu niecywilistycznym

ROZDZIAŁ 3. KORZYSTANIE ZE ŚRODOWISKA I JEGO ZASOBÓW
Bartosz Draniewicz, Jan Jerzmański, Sabina Moczko-Wdowczyk, Jerzy Rotko, Jerzy Sommer

1. Pozyskiwanie zasobów środowiska
2. Wprowadzanie zanieczyszczeń do środowiska
3. Postępowanie z odpadami
4. Daniny publiczne związane z korzystaniem ze środowiska
5. Podsumowanie

ROZDZIAŁ 4. PLANOWANIE W OCHRONIE ŚRODOWISKA
Jerzy Sommer

1. Rodzaje planów w zakresie ochrony środowiska
2. Polityka ekologiczna państwa i terytorialne programy ochrony środowiska
3. Plan gospodarowania odpadami
4. Programy zmierzające do zapewnienia przestrzegania standardów jakości środowiska
5. Plany przewidziane w ustawie Prawo wodne
6. Charakter prawny planów
7. Oceny oddziaływania na środowisko planów i programów

ROZDZIAŁ 5. ORGANIZACJA OCHRONY ŚRODOWISKA
Wojciech Radecki

1. II Rzeczpospolita
2. Lata 40. XX wieku
3. Polska Rzeczpospolita Ludowa
4. III Rzeczpospolita
5. Najnowsze zmiany w organizacji ochrony przyrody i środowiska
6. Organizacja Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz regionalnych dyrekcji ochrony środowiska
7. Obowiązujący system organów ochrony środowiska
8. Organy administracji ogólnej i specjalnej w ochronie środowiska

ROZDZIAŁ 6. OBSZARY SPECJALNE W OCHRONIE ŚRODOWISKA
Jerzy Sommer

1. Uwagi wstępne
2. Obszary specjalne chronione
3. Obszary specjalne chroniące
4. Obszary specjalne modyfikujące szkodliwe oddziaływanie na środowisko instalacji

ROZDZIAŁ 7. INSTYTUCJE PRAWA OCHRONY PRZYRODY
Adam Habuda, Wojciech Radecki

1. Powszechna ochrona przyrody
2. Szczególna ochrona przyrody

ROZDZIAŁ 8. DOSTĘP I ROZPOWSZECHNIANIE INFORMACJI O ŚRODOWISKU
Adam Habuda

1. Polityczne i prawne przesłanki dostępu do informacji w państwie demokratycznym
2. Dostęp do informacji jako instytucja zintegrowanej ochrony prawnej środowiska
3. Informacja i dostęp do niej w świetle Konstytucji RP z 1997 roku
4. Dostęp do informacji publicznej a dostęp do informacji o środowisku i jego ochronie
5. Informacja o środowisku i dostęp do niej w prawie międzynarodowym
6. Informacja o środowisku i dostęp do niej w prawie wspólnotowym
7. Ewolucja przepisów o dostępie do informacji o środowisku w prawie polskim
8. Dostęp do informacji o środowisku w literaturze prawa ochrony środowiska
9. Dostęp do informacji o środowisku i jego ochronie w świetle ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

ROZDZIAŁ 9. OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO
Wojciech Radecki

1. Ewolucja przepisów o ocenach oddziaływania na środowisko w prawie polskim
2. Oceny oddziaływania na środowisko przed wejściem w życie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska
3. Oceny oddziaływania w ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska i przepisach o planowaniu przestrzennym
4. Oceny oddziaływania na środowisko według ustawy z 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym
5. Znowelizowanie w 1997 roku przepisów o ochronie środowiska i o zagospodarowaniu przestrzennym
6. Oceny oddziaływania na środowisko według ustawy z 9 listopada 2000 roku
7. Oceny oddziaływania na środowisko według Prawa ochrony środowiska w brzmieniu pierwotnym
8. Oceny oddziaływania na środowisko po wejściu w życie noweli z 18 maja 2005 roku
9. Oceny oddziaływania na środowisko po wejściu w życie noweli z 26 kwietnia 2007 roku
10. Oceny oddziaływania na środowisko według ustawy z 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
11. Kilka refleksji teoretycznych
12. Niektóre ustawowe definicje
13. Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko
14. Przedsięwzięcia objęte zakresem ustawy o ocenach oddziaływania na środowisko
15. Warianty oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko
16. Właściwość organów
17. Formy prawne działania organów
18. Postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko
19. Postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko
20. Ponowna ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko
21. Postępowanie w sprawie przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko
22. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania innych przedsięwzięć na obszar Natura 2000
23. Postępowanie w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko
24. Uwagi końcowe

ROZDZIAŁ 10. PRZEGLĄDY EKOLOGICZNE
Paweł Bojarski

1. Geneza przeglądu ekologicznego w ustawodawstwie polskim
2. Istota przeglądu ekologicznego
3. Postępowanie zmierzające do wydania decyzji zobowiązującej do sporządzenia przeglądu ekologicznego
4. Strona w postępowaniu
5. Wykorzystanie informacji uzyskanych z przeglądu ekologicznego

ROZDZIAŁ 11. UDZIAŁ OBYWATELI I ICH ORGANIZACJI W OCHRONIE ŚRODOWISKA
Jerzy Sommer

1. Uwagi wstępne
2. Uprawnienia obywateli w postępowaniach z zakresu ochrony środowiska
3. Uprawnienia procesowe organizacji ekologicznych w sprawach ochrony środowiska

ROZDZIAŁ 12. KONTROLA I NADZÓR W OCHRONIE ŚRODOWISKA
Wojciech Radecki

1. Podstawowe ustalenia teoretyczne
2. Inspekcja Ochrony Środowiska
3. Przemiany wykazu zadań Inspekcji
4. Przemiany organizacyjne Inspekcji
5. Model działania kontrolnego Inspekcji
6. Inspekcja Ochrony Środowiska a wdrażanie odpowiedzialności o charakterze penalnym
7. Kontrola sprawowana przez organy samorządu terytorialnego
8. Kontrola i nadzór w ustawie o ochronie przyrody
9. Kontrola w przepisach ustawy o ochronie przyrody
10. Nadzór w przepisach ustawy o ochronie przyrody
11. Uprawnienia kontrolne straży przyrodniczych
12. Perspektywy instytucji kontroli i nadzoru w ochronie środowiska

ROZDZIAŁ 13. KONTROLA PRODUKTÓW
Bartosz Draniewicz

1. Uwagi terminologiczne
2. Geneza kontroli produktów
3. Ewolucja regulacji
4. Kryteria kontroli produktów
5. Organy kontrolne i przysługujące im uprawnienia
6. Konkluzje

ROZDZIAŁ 14. NORMY TECHNICZNE, ZARZĄDZANIE, ZNAKOWANIE
Jerzy Rotko, Sabina Moczko-Wdowczyk

1. Normy techniczne i zarządzanie środowiskiem
2. Znakowanie ekologiczne
3. Podsumowanie

ROZDZIAŁ 15. ODPOWIEDZIALNOŚĆ ADMINISTRACYJNA
Jan Jerzmański

1. Uwagi wstępne
2. Istota odpowiedzialności administracyjnej
3. Odpowiedzialność administracyjna w prawie ochrony środowiska
4. Zadośćuczynienie administracyjne
5. Odpowiedzialność administracyjna w ustawie o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie
6. Wstrzymanie działalności
7. Cofnięcie lub ograniczenie decyzji
8. Zdarzenie powodujące powstanie odpowiedzialności administracyjnej
9. Zabezpieczenie roszczeń
10. Uwagi końcowe

ROZDZIAŁ 16. ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA
Paweł Bojarski

ROZDZIAŁ 17. ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA
Wojciech Radecki

1. Podstawowe ustalenia terminologiczne
2. Ewolucja przepisów o przestępstwach przeciwko środowisku
3. Wykroczenia przeciwko środowisku
4. Delikty administracyjne w prawie ochrony środowiska
5. Międzynarodowe i unijne prawo karne środowiska
6. Perspektywy instytucji odpowiedzialności karnej w ochronie środowiska w prawie polskim

Bibliografia