Jest to drugie, zmienione i uaktualnione wydanie książki poświęconej ważnemu zagadnieniu -opiece zdrowotnej nad rodziną w okresie rozwojowym.

W publikacji omówiono nie tylko czysto medyczne aspekty tej opieki, lecz także problematykę szeroko pojętego środowiska społecznego, warunków życia i zmian zachodzących w strukturze rodziny w Polsce i na świecie.

W ciekawy sposób przedstawiono również tak istotne kwestie, jak: uwarunkowania zdrowia psychicznego w rodzinie, krzywdzenie dziecka, uzależnienia, zaburzenia zachowania i opieka nad dzieckiem niepełnosprawnym.

Książka jest przede wszystkim przeznaczona dla lekarzy rodzinnych, którzy stają w obliczu trudnych wyzwań wynikających ze zmian w systemie opieki zdrowotnej w Polsce, oraz dla wszystkich lekarzy mających kontakt z rodziną, dla psychologów, nauczycieli i innych specjalistów zajmujących się poradnictwem rodzinnym.

Rozdziały:

1. Rodzina - jej znaczenie i rozwój
1.1.   Znaczenie rodziny dla jednostki
1.2.   Określenie rodziny - złożoność pojęcia
1.3.   Rozwojowe spojrzenie na rodzinę

2. Sytuacja demograficzna, ekonomiczna i społeczna w Polsce
2.1.   Wprowadzenie
2.2.   Dzietność i płodność
2.3.   Sytuacja zdrowotna dzieci i młodzieży
2.3.1.     Zgony
2.3.2.     Zachorowania
2.3.3.     Stan zdrowia dzieci i młodzieży w świetle Badania Stanu Zdrowia Ludności z 1996 r.
2.3.4.     Nierówności w stanie zdrowia dzieci i młodzieży
2.4.   Przeciętne trwanie życia, przyczyny umieralności ogólnej
2.5.   Uwagi końcowe

3. Zdrowie
3.1.   Wprowadzenie
3.2.   Czynniki warunkujące zdrowie
3.3.   Promocja zdrowia i kształcenie zdrowotne
3.3.1.     Definicja promocji zdrowia
3.3.2.     Programy promocji zdrowia

4. Żywienie w rodzinie
4.1.   Wprowadzenie
4.2.   Prawidłowe żywienie kobiety w czasie ciąży
4.2.1.     Masa ciała matki przed ciążą i jej przyrost podczas ciąży
4.2.2.     Zapotrzebowanie na poszczególne składniki pokarmowe
4.2.2.1.           Białko
4.2.2.2.           Kwas foliowy
4.2.2.3.           Witaminy antyoksydacyjne
4.2.2.4.           Witamina A
4.2.2.5.           Wapń
4.2.2.6.           Żelazo
4.2.2.7.           Cynk
4.2.2.8.           Jod
4.2.2.9.           Kwasy tłuszczowe omega-3 oraz izomery trans
4.2.3.     Zalecenia praktyczne
4.2.4.     Podsumowanie
4.3.   Żywienie kobiety w okresie karmienia piersią
4.3.1.     Zapotrzebowanie na energię i poszczególne składniki pokarmowe
4.3.1.1.           Energia
4.3.1.2.           Białko
4.3.1.3.           Tłuszcze
4.3.1.4.           Węglowodany
4.3.1.5.           Błonnik
4.3.1.6.           Płyny
4.3.1.7.           Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K)
4.3.1.8.           Witaminy rozpuszczalne w wodzie
4.3.1.9.           Składniki mineralne
4.3.2.     Zalecenia żywieniowe dla kobiet karmiących piersią
4.4.   Zasady stosowania leków w okresie karmienia piersią
4.5.   Karmienie piersią
4.5.1.     Znaczenie karmienia piersią dla zdrowia dziecka i matki
4.5.2.     Fizjologiczne podstawy laktacji i karmienia piersią
4.5.3.     Trzymanie i przystawianie dziecka do piersi
4.5.4.     Zaburzenia laktacji
4.5.4.1.           Uszkodzenie brodawek sutkowych
4.5.4.2.           Zastój pokarmu
4.5.4.3.           Zablokowany przewód odprowadzający
4.5.4.4.           Odczyn zapalny gruczołu sutkowego
4.5.4.5.           Brak pokarmu i niedożywienie
4.5.5.     Przeciwwskazania do karmienia piersią
4.5.5.1.           Choroby infekcyjne matki
4.6.   Żywienie niemowląt, dzieci i młodzieży
4.6.1.     Podstawy żywienia dzieci. Zapotrzebowanie na energię i poszczególne składniki pokarmowe
4.6.1.1.           Energia
4.6.1.2.           Białko
4.6.1.3.           Tłuszcze
4.6.1.4.           Węglowodany
4.6.1.5.           Witaminy i składniki mineralne
4.6.1.6.           Woda
4.6.2.     Zasady żywienia niemowląt
4.6.2.1.           Karmienie naturalne
4.6.2.2.           Żywienie sztuczne
4.6.3.     Zasady żywienia dzieci w wieku 2-3 lat
4.6.4.     Zasady żywienia dzieci w wieku przedszkolnym
4.6.5.     Zasady żywienia dzieci i młodzieży w wieku szkolnym
4.6.6.     Organizacja żywienia dzieci
4.6.7.     Inne modele żywienia
4.6.8.     Wybrane zagadnienia związane z zaburzeniami w odżywianiu
4.6.8.1.           Dzieci z niedoborem masy ciała
4.6.8.2.           Dzieci z nadwagą i otyłością
4.6.8.3.           Dzieci z alergią pokarmową

5. Rola lekarza rodzinnego w opiece zdrowotnej nad rodziną w okresie prokreacji
5.1.   Wprowadzenie
5.2.   Opieka zdrowotna przedkoncepcyjna
5.2.1.     Problematyka poradnictwa przedkoncepcyjnego
5.2.1.1.           Wiek
5.2.1.2.           Odstęp czasu pomiędzy ciążami
5.2.1.3.           Liczba dzieci w rodzinie
5.2.1.4.           Dieta i masa ciała
5.2.1.5.           Nałogi
5.2.1.6.           Praca zawodowa
5.2.1.7.           Niekorzystne warunki socjalno-ekonomiczne
5.2.1.8.           Problemy psychologiczne
5.2.1.9.           Choroby uwarunkowane genetycznie
5.2.1.10.       Leki
5.2.1.11.       Zakażenia
5.2.1.12.       Planowanie rodziny
5.2.1.13.       Obserwacja cyklów miesiączkowych
5.2.1.14.       Choroby przyszłej matki
5.2.2.     Podsumowanie
5.3.   Opieka zdrowotna przedporodowa (w okresie ciąży)
5.3.1.     Promocja zdrowia
5.3.2.     Organizacja opieki przedporodowej
5.3.2.1.           Dokumentacja
5.3.3.     Prowadzenie opieki nad kobietą ciężarną
5.3.3.1.           Pierwsza wizyta u lekarza
5.3.3.2.           Schemat opieki przedporodowej
5.3.3.3.           Ocena stopnia ryzyka ciążowego
5.3.4.     Ocena stanu płodu
5.3.4.1.           Mała masa ciała płodu
5.3.4.2.           Niedotlenienie płodu
5.3.5.     Psychologiczne i psychosomatyczne aspekty ciąży
5.3.5.1.           I trymestr
5.3.5.2.           II trymestr
5.3.5.3.           III trymestr
5.4.   Opieka zdrowotna okołoporodowa
5.4.1.     Opieka okołoporodowa nad kobietą
5.4.1.1.           Poziom I
5.4.1.2.           Poziom II
5.4.1.3.           Poziom III
5.4.2.     Opieka okołoporodowa ukierunkowana na rodzinę
5.4.2.1.           Wprowadzenie
5.4.2.2.           Wewnątrzszpitalny ośrodek porodowy (oddział porodów rodzinnych)
5.4.2.3.           Pozaszpitalny ośrodek porodowy
5.4.2.4.           Poród w domu
5.5.   Opieka zdrowotna poporodowa
5.6.   Planowanie rodziny
5.6.1.     Metody planowania rodziny
5.6.1.1.           Naturalne metody planowania rodziny
5.6.1.2.           Sztuczne metody planowania rodziny
5.6.2.     Planowanie rodziny po porodzie
5.7.   Niepłodność

6. Opieka zdrowotna nad noworodkiem, dzieckiem i młodzieżą
6.1.   Wprowadzenie
6.2.   Wywiad
6.3.   Badanie lekarskie
6.3.1.     Badanie fizykalne
6.4.   Ocena stanu ogólnego noworodka. Adaptacja do życia pozałonowego. Ocena niektórych funkcji i reaktywności noworodka
6.4.1.     Wiek płodowy
6.4.2.     Rozwój i dojrzałość wewnątrzmaciczna (eutrofia, dystrofia wewnątrzmaciczna)
6.4.3.     Ocena niektórych funkcji i stanu ogólnego noworodka po urodzeniu
6.4.4.     Ważne przyczyny rodzenia się dzieci z małą masą ciała (poniżej 10. centyla)
6.4.5.     Objawy kliniczne często występujące u noworodków urodzonych z małą masą ciała
6.5.   Najczęstsze zaburzenia adaptacji noworodka do życia pozałonowego
6.5.1.     Regulacja temperatury ciała
6.5.2.     Oddychanie i krążenie
6.5.2.1.           Bezdechy
6.5.2.2.           Zapalenie płuc
6.5.2.3.           Niewydolność lub zaburzenia układu krążenia
6.5.3.     Żywienie doustne
6.5.4.     Przemiana różnych związków endo- i egzogennych, ich wiązanie i wydalanie
6.6.   Badanie noworodka
6.6.1.     Głowa
6.6.2.     Twarz
6.6.3.     Oczy
6.6.4.     Nos
6.6.5.     Jama ustna
6.6.6.     Szyja
6.6.7.     Skóra
6.6.8.     Klatka piersiowa
6.6.9.     Jama brzuszna
6.6.10. Narządy moczowo-płciowe
6.6.11. Kończyny
6.6.12. Kręgosłup
6.6.13. Objawy wzbudzające podejrzenie zaburzeń ze
6.6.14. strony układu nerwowego
6.6.15. Rozwój somatyczny noworodka
6.7.   Monitorowanie stanu zdrowia - badania okresowe niemowląt, dzieci i młodzieży
6.7.1.     Wprowadzenie
6.7.2.     Pierwsza wizyta lekarska po wypisaniu noworodka ze szpitala
6.7.3.     Kolejne badanie profilaktyczne u niemowlęcia
6.7.4.     Następne badania profilaktyczne w 1. roku życia
6.7.5.     Badania profilaktyczne w 2. i 3. roku życia
6.7.6.     Badania okresowe dziecka w wieku przedszkolnym
6.7.7.     Badania profilaktyczne u dzieci w wieku szkolnym i u młodzieży
6.8.   Metody i interpretacja oceny rozwoju somatycznego
6.9.   Kalendarz szczepień
6.10.                   Szczepienia ochronne

7. Zdrowie psychiczne w rodzinie
7.1.1.     Zaspokajanie potrzeb psychicznych dziecka jako warunek harmonii rozwojowej
7.1.2.     Potrzeba miłości
7.1.3.     Potrzeba akceptacji
7.1.4.     Potrzeba bezpieczeństwa
7.2.   Rodzina dysfunkcyjna - krzywdzenie dziecka
7.2.1.     Krzywdzenie dzieci - ustalenia definicyjne
7.2.2.     Czynniki ryzyka krzywdzenia dzieci
7.2.2.1.           Czynniki ryzyka związane z rodziną
7.2.2.2.           Czynniki ryzyka związane z dzieckiem
7.2.2.3.           Czynniki ryzyka związane z matką
7.2.3.     Bezpośrednie i odległe skutki krzywdzenia dzieci
7.2.3.1.           Objawy somatyczne krzywdzenia dziecka. Skutki krzywdzenia dla rozwoju fizycznego
7.2.3.2.           Skutki krzywdzenia w dzieciństwie dla rozwoju intelektualnego
7.2.3.3.           Skutki krzywdzenia dziecka dla jego rozwoju i funkcjonowania emocjonalnego
7.2.3.4.           Skutki krzywdzenia dla społecznego rozwoju i funkcjonowania dziecka
7.2.3.5.           Konsekwencje nadopiekuńczych postaw rodziców dla społecznego i emocjonalnego funkcjonowania dzieci
7.2.3.6.           Skutki seksualnego wykorzystywania dzieci
7.2.4.     Działania pomocowe w przypadkach krzywdzenia dziecka
7.2.4.1.           Kompetencje służb pomagających rodzinie
7.2.4.2.           Działania profilaktyczne
7.2.5.     Zjawisko krzywdzenia dzieci w świetle statystyk i wyników badań empirycznych
7.2.5.1.           Co mówią dzieci?
7.2.5.2.           Z doświadczeń profesjonalistów
7.2.5.3.           Postawy i doświadczenia polskiego społeczeństwa
7.3.   Zaburzenia zachowania
7.4.   Profilaktyka uzależnień dzieci i młodzieży - rola pracowników służby zdrowia
7.4.1.     Rozpowszechnienie używania substancji psychoaktywnych
7.4.2.     Proces rozwoju problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych
7.4.2.1.           Od piwa do narkotyków
7.4.2.2.           Od pierwszych prób do uzależnienia
7.4.3.     Rola lekarza rodzinnego
7.4.4.     Metoda interwencji
7.4.4.1.           Etap pierwszy: diagnoza
7.4.4.2.           Etap drugi: udzielenie porady
7.4.4.3.           Etap trzeci: motywowanie do zmiany zachowania
7.5.   Problemy uzależnienia dzieci i młodzieży od tytoniu oraz rola pracowników służby zdrowia w jego zwalczaniu
7.5.1.     Wprowadzenie
7.5.2.     Rola pracowników służby zdrowia w przeciwdziałaniu uzależnieniu od tytoniu u dzieci i młodzieży
7.5.2.1.           Zmniejszenie ekspozycji dziecka na bierne palenie
7.5.2.2.           Rola pediatrów i lekarzy rodzinnych w ochronie dzieci przed biernym paleniem
7.5.2.3.           Rola lekarzy rodzinnych i pediatrów w zmniejszaniu rozpowszechnienia palenia wśród rodziców

8. Dziecko niepełnosprawne ruchowo
8.1.   Wprowadzenie
8.2.   Prawidłowy rozwój ruchowy dziecka w 1. roku życia
8.3.   Nieprawidłowy rozwój ruchowy. Wczesne rozpoznanie. Zasady usprawniania
8.4.   Najczęściej stosowane metody usprawniania ruchowego dzieci z zaburzeniami rozwoju ruchowego