Praktyczny poradnik zawodowy zawierający połączenie wiedzy teoretycznej z praktyką, dotyczący całokształtu zagadnień związanych z technologią nawierzchni drogowej.

Opisano asfalty drogowe, dodatki i modyfikatory do asfaltów drogowych i mieszanek mineralno-asfaltowych, asfalty modyfikowane polimerami, skały i kruszywa oraz ich rodzaje, praktykę projektowania i produkcję mieszanek mineralno-asfaltowych. Całość zilustrowano wieloma przykładami praktycznymi z uwzględnieniem badań nawierzchni metodami wiodącej firmy w tej dziedzinie (BP Polska).

Uwzględniono nowe normy zgodne z normalizacją Unii Europejskiej i najnowsze technologie produkcji warstw bitumicznych. W książce "Technologia warstw asfaltowych. Poradnik" omówiono zastosowanie norm europejskich do nawierzchni asfaltowych.

Szczególnie rozszerzono część poświęconą normie dla kruszyw do mieszanek mineralno-asfaltowych PN-EN 13043:2004 (rozdział 4 - Kruszywa). Dodano także dwa nowe rozdziały: rozdział 7 "Przygotowanie podłoża", rozdział 9 "Jak żyć i przetrwać na kontrakcie".

Odbiorcy książki: pracownicy tej branży, specjaliści w dziedzinie nawierzchni drogowej, a także studenci wyższych uczelni technicznych na kierunku inżynierii lądowej.

Rozdziały:

1. Asfalty drogowe 13
1.1. Co trzeba wiedzieć o budowie i produkcji asfaltu 14
1.1.1. Budowa asfaltu 14
1.1.2. Produkcja asfaltu 16
1.1.3. Wpływ rodzaju ropy naftowej na właściwości asfaltu 17
1.2. Właściwości asfaltu 20
1.2.1. Penetracja 20
1.2.2. Temperatura mięknienia 21
1.2.3. Temperatura łamliwości wg Fraassa 23
1.2.4. Indeks Penetracji czyli wrażliwość termiczna 25
1.2.5. Lepkość 27
1.3. Karta BTDC i jej zastosowanie 29
1.4. Mechaniczne właściwości asfaltu 33
1.5. Adhezja i kohezja asfaltu 39
1.5.1. Adhezja 39
1.5.2. Kohezja 44
1.6. Asfalt w praktyce, czyli co się dzieje w WMB, na budowie i później 46
1.6.1. Zjawisko starzenia asfaltu 46
1.6.2. Temperatury technologiczne 51
1.7. Jak pomieszać dwa asfalty 54
1.7.1. Penetracja mieszaniny 56
1.7.2. Temperatura mięknienia PiK mieszaniny 56
1.7.3. Korzystanie z wykresów - przykład 56
1.8. Norma asfaltowa PN-EN 12591 57
1.8.1. Omówienie normy 57
1.8.2. Przewidywane zmiany w EN 12591 61
1.9. Funkcjonalne metody klasyfikacji asfaltów 62
1.9.1. Klasyfikacja funkcjonalna asfaltów według Stella-Qualagon 63
1.9.2. Klasyfikacja funkcjonalna asfaltów według Superpave (USA) 64
1.9.3. Metody badań asfaltów zgodne z Superpave 69
1.9.4. Superpave Plus czyli coś o asfaltach modyfikowanych i asfaltach specjalnych 78
1.9.5. System PG w Polsce. Korelacje systemu PG z konwencjonalnymi badaniami asfaltów 78
1.10. Asfalty specjalne 80
1.10.1. Asfalty kolorowe 80
1.10.2. Asfalty niskotemperaturowe 82
1.10.3. Asfalty wielorodzajowe (multigrade) 82
1.10.4. Asfalty drogowe twarde (projekt normy EN 13924) 84
1.11. Asfalt spieniony 85
1.12. Smoła drogowa 86

2. Dodatki i modyfikatory do asfaltów drogowych i mieszanek mineralno-asfaltowych 89
2.1. Zamiast wstępu 89
2.2. Dodatek czy modyfikator? Problem z nazwą 89
2.3. Idea 90
2.4. Środki adhezyjne 91
2.4.1. Zawartość środka adhezyjnego w mieszance i sposób jego wprowadzania 91
2.4.2. Termostabilność środków adhezyjnych 92
2.4.3. Uwagi o BHP 93
2.4.4. Środki adhezyjne dostępne w Polsce 94
2.5. Polimery 94
2.5.1. Elastomery 94
2.5.2. Plastomery 97
2.5.3. Kompozyty elastomerów i plastomerów 99
2.5.4. Zastosowanie polimerów 99
2.6. Stabilizatory mieszanek mastyksu grysowego SMA 100
2.6.1. Co to jest SMA i po co stabilizator? 100
2.6.2. Wprowadzenie stabilizatora do mieszanki SMA 100
2.6.3. Określanie optymalnej zawartości stabilizatora w SMA 101
2.6.4. Stabilizatory z włókien celulozowych 101
2.6.5. Stabilizatory z włókien mineralnych 102
2.6.6. Stabilizatory z odpadów skórzanych i włókienniczych 103
2.6.7. Stabilizatory z włókien szklanych 103
2.7. Żywice syntetyczne 103
2.8. Miał gumowy 104
2.9. Związki organo-metaliczne 105
2.10. Asfalteny 105
2.11. Siarka 105
2.12. Gilsonit i Trynidad Epuré 105
2.13. Wapno hydratyzowane 106
2.14. Co i do czego stosować 108
2.15. Dopuszczanie wyrobów budowlanych do obrotu. System europejski i krajowy 108
2.15.1. System europejski 109
2.15.2. System krajowy 111
2.15.3. Jednostki notyfikowane i ocena zgodności 112
2.15.4. „Czarna lista wyrobów” 112
2.16. Dobre rady 113

3. Asfalty modyfikowane polimerami 115
3.1. Nieco historii zamiast wstępu 115
3.2. Droga do asfaltu modyfikowanego, czyli asfalt drogowy kontra lepiszcze „idealne” 115
3.2.1. Wrażliwość na zmiany temperatury 116
3.2.2. Parametry mechaniczne 117
3.2.3. Odporność na starzenie 118
3.2.4. Adhezja do kruszywa 118
3.3. Co to jest ten asfalt modyfikowany? 118
3.4. Składniki asfaltu modyfikowanego 118
3.4.1. Polimery 119
3.4.2. Asfalt zwykły (bazowy) 119
3.5. Właściwości asfaltu modyfikowanego 120
3.5.1. Konsystencja i wrażliwość termiczna 120
3.5.2. Kohezja 121
3.5.3. Adhezja 123
3.5.4. Sprężystość 123
3.5.5. Wytrzymałość zmęczeniowa 124
3.5.6. Odporność na koleinowanie 125
3.5.7. Starzenie 126
3.6. Trwałość przechowywania polimeroasfaltów na gorąco, czyli problem tzw. stabilności 126
3.6.1. Przyczyny 127
3.6.2. Skutki 129
3.6.3. Jak sobie radzić 129
3.7. Metody badań (kryteria oceny) 130
3.7.1. Badanie stabilności układu asfalt-polimer 130
3.7.2. Badanie nawrotu sprężystego 132
3.7.3. Badanie lepkości dynamicznej asfaltów modyfikowanych 133
3.8. TWT-PAD-2003 135
3.8.1. Elastomeroasfalty 136
3.8.2. Plastomeroasfalty 136
3.9. Projekt normy na polimeroasfalty drogowe prEN 14023 136
3.10. Zastosowanie polimeroasfaltów 139
3.11. Porównanie właściwości elastomeroasfaltów i plastomeroasfaltów 140
3.12. Dobre rady 140

4. Skały i kruszywa 143
4.1. Wstęp 143
4.2. Skały - podstawowe definicje 143
4.3. Podział skał 145
4.3.1. Skały magmowe 145
4.3.2. Skały osadowe 146
4.3.3. Skały przeobrażone (metamorficzne) 146
4.4. Krótka charakterystyka różnych rodzajów skał 147
4.5. Kruszywa drogowe 154
4.5.1. Jak produkuje się łamane kruszywa drogowe? 154
4.5.2. Nowe normy europejskie - nowa rzeczywistość od 2004 r.
4.5.3. Podział kruszyw - jak było wg PN? 159
4.5.4. Podział kruszyw - jak jest wg PN-EN 162
4.5.5. Definicje i badania materiałów - jak było wg PN? 165
4.5.6. Definicje i badania materiałów - wg PN-EN 13043:2004 168
4.5.7. Definicje i badania materiałów - wg EN 13242:2002 (PN-EN 13242:200x) 198
4.6. Zakończenie przeglądu zmian spowodowanych normami PN-EN 206
4.7. Cechy skał i kruszyw ważne dla technologa nawierzchni 207
4.8. Metoda Superpave dla kruszyw 216
4.8.1. Uziarnienie 217
4.8.2. Kanciastość kruszyw grubych 217
4.8.3. Kanciastość kruszyw drobnych 218
4.8.4. Zawartość części gliniastych 218
4.8.5. Zawartość ziaren nieforemnych 219
4.8.6. Odporność na rozdrabnianie 219
4.8.7. Trwałość 219
4.8.8. Zawartość zanieczyszczeń 219
4.8.9. Powinowactwo z asfaltem 219

5. Mieszanki mineralne i mineralno-asfaltowe 221
5.1. Mieszanki mineralne 221
5.1.1. Trochę historii i definicji 221
5.1.2. Uziarnienie mieszanek 226
5.1.3. Metody projektowania składu mieszanek mineralnych 227
5.2. Mieszanki mineralno-asfaltowe 229
5.2.1. Podział mieszanek 229
5.2.2. Cienkie warstwy ścieralne ,,na gorąco” 232
5.3. Projektowanie składu mieszanki mineralno-asfaltowej 235
5.3.1. Projekt mieszanki mineralnej 236
5.3.2. Wyznaczenie zawartości asfaltu w mieszance mineralno-asfaltowej 245
5.3.3. Posługiwanie się wskaźnikiem sztywności Marshalla 260
5.4. Superpave 266
5.4.1. Poziomy projektowania 270
5.4.2. Projektowanie mieszanek 270
5.4.3. Sprzęt badawczy 273
5.5. Pakiet norm prEN13108x 281
5.6. Dobre rady 285

6. Walka z WMB (Wytwórnią Mieszanek Bitumicznych) 287
6.1. Budowa i działanie WMB 287
6.2. Recepta robocza 290
6.3. Produkcja 293
6.4. Metody kontroli produkcji 298
6.5. Problemy 301
6.5.1. Co to są przesypy, skąd się biorą i dlaczego są niebezpieczne? 301
6.5.2. Wilgotność kruszywa a wydajność maszyny 302
6.5.3. Dla pechowców 302
6.6. WMB sterowana komputerem 304
6.7. Interpretacja dopuszczalnych odchyłek od recepty według PN-S-96025:2000 305
6.8. Bezpieczeństwo na WMB 308
6.9. Dobre rady 309

7. Przygotowanie podłoża 311
7.1. Prace przygotowawcze i organizacyjne 311
7.2. Połączenia międzywarstwowe 313
7.3. Problemy połączeń międzywarstwowych 314
7.4. Czym skrapiać i ile? 315
7.5. Połączenie między podbudową a pierwszą warstwą bitumiczną 318
7.5.1. Połączenie na podbudowie niezwiązanej 319
7.5.2. Połączenie na podbudowie związanej 320
7.6. Połączenie między warstwami bitumicznymi 320
7.6.1. Połączenie na nowej warstwie podbudowy bitumicznej 321
7.6.2. Połączenie na nowej warstwie wiążącej 321
7.6.3. Połączenie na starej warstwie ścieralnej, na której będzie układana nakładka 321
7.6.4. Połączenie na warstwie asfaltowej po frezowaniu 322
7.7. Inne połączenia 322
7.7.1. Warstwa betonu cementowego 322
7.7.2. Izolacje mostowe 323
7.7.3. Skrapianie pod geotkaninami, geosiatkami itp. 323
7.8. Jak bada się skuteczność połączenia międzywarstwowego 323
7.8.1. Metoda ścinania (wg Leutnera) 324
7.8.2. Zmodyfikowana metoda Leutnera - metoda EMPA 325
7.8.3. Zmodyfikowana metoda Leutnera - metoda IBDiM 326
7.8.4. Metoda Politechniki Gdańskiej 327
7.8.5. Metoda odrywania (pull-off) 327
7.8.6. Nottingham Impulse Hammer Test 327
7.8.7. Nottingham Shear Box 328
7.9. Dobre rady 328

8. Wykonywanie nawierzchni 333
8.1. Wstęp 333
8.2. Przed transportem na budowę 333
8.3. Transport 334
8.3.1. Przygotowania 334
8.3.2. Załadunek mieszanki na WMB 334
8.3.3. Transport na budowę 336
8.3.4. Rozładunek na budowie 336
8.4. Rozkładanie 336
8.4.1. Warunki pogodowe 336
8.4.2. Prace przygotowawcze 337
8.4.3. Rozkładanie 337
8.5. Zagęszczanie 339
8.5.1. Rodzaje walców 339
8.5.2. Poprawne zagęszczanie 340
8.5.3. Oprogramowanie do kontroli zagęszczania mieszanek mineralno-asfaltowych 346
8.6. Spoiny, połączenia i szczeliny 349
8.6.1. Przygotowanie i formowanie spoin 350
8.6.2. Zastosowanie taśm topliwych do spoin i połączeń 352
8.7. Zakończenie 353

9. Jak żyć i przetrwać na kontrakcie 355
9.1. Wzajemne relacje między inwestorem, projektantem, nadzorem i wykonawcą na kontrakcie 355
9.1.1. Wzajemne relacje między stronami 357
9.1.2. Rola pionu technologicznego 357
9.2. Prawo i dokumenty 357
9.2.1. Ustawa o zamówieniach publicznych i Prawo budowlane 358
9.2.2. Szczegółowe Specyfikacje Techniczne 360
9.3. Co to jest FIDIC? 362
9.4. Rozliczanie dostaw materiałów asfaltowych wg normy PN-E ISO 4259:2002 366
9.4.1. Ustalanie wymagań 367
9.4.2. Ocena wyrobu przez dostawcę 367
9.4.3. Ocena wyrobu przez odbiorcę 368
9.4.4. Przypadki sporne 369
9.5. Dobre rady i uwagi ogólne 370
9.6. Terminy i definicje stosowane w opisie kontraktów drogowych 371