Praca zawiera rozważania na temat warunkowego zwolnienia w prawie karnym. Ukazuje ona polską regulację dotyczącą tej instytucji na tle nowego w naukach penalnych spojrzenia na karę pozbawienia wolności, które zrodziło się na fali krytyki resocjalizacyjnej funkcji tej kary. Uwzględnia również kontekst prawnoporównawczy, a także najważniejsze rekomendacje Komitetu Ministrów Rady Europy w zakresie konstrukcji warunkowego zwolnienia, co skłania do krytycznej refleksji nad obecnie obowiązującymi w tym zakresie, polskimi uregulowaniami. Takie ujęcie pozwala wskazać kierunek, w którym powinien zmierzać polski system warunkowego zwolnienia w prawie karnym.

Opracowanie zawiera zatem nie tylko dogmatycznoprawną analizę przepisów dotyczących tej instytucji, ale także ocenę proponowanych zmian w tym zakresie oraz postulaty de lege ferenda. Monografia adresowana jest nie tylko do teoretyków prawa karnego, ale także do praktyków, którzy w swej codziennej pracy stykają się z instytucją warunkowego zwolnienia.

Rozdziały:

Rozdział 1. Geneza i rozwój instytucji warunkowego zwolnienia w prawie karnym                                                                
1.1. Geneza instytucji warunkowego zwolnienia                              1
1.2. Przemiany instytucji warunkowego zwolnienia w systemie anglo-amerykańskim                                                                               
1.2.1. Przemiany w zakresie instytucji warunkowego zwolnienia w Anglii                                          25
1.2.2. Przemiany w zakresie instytucji warunkowego zwolnienia w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej                                                                                         
1.3. Systemy wcześniejszego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności w prawie porównawczym             51
1.3.1. System mieszany warunkowego zwolnienia (obligatoryjno-fakultatywny)                                        51
1.3.1.1. Niemcy                                                                                51
1.3.1.2. Austria                                                                              57
1.3.2. System dyskrecjonalny                                                                60
1.3.2.1. Szwajcaria                                                                          60
1.3.2.2. Grecja                                                                                  61
1.3.2.3. Włochy                                                                            62
1.3.2.4. Rosja                                                                                    63
1.3.2.5. Dania                                                                                64
1.3.2.6. Francja                                                                                66
1.3.3. System obligatoryjnego zwolnienia                                    68
1.3.3.1. Zwolnienie obligatoryjne bezwarunkowe            68
1.3.3.2. Zwolnienie obligatoryjne warunkowe                  71
1.3.3.2.1. Szwecja                                                                        71
1.3.3.2.2. Finlandia                                                                    74
1.4. Ocena systemów warunkowego zwolnienia                                  75

Rozdział 2. Rozwój instytucji warunkowego zwolnienia w polskim prawie karnym                                                   81
2.1. Warunkowe zwolnienie do chwili wejścia w życie rozporządzenia Prezydenta RP z 1927 r.                                        81
2.2. Warunkowe zwolnienie w Kodeksie karnym i Kodeksie karnym wojskowym z 1932 r.                                            90
2.3. Rozwój warunkowego zwolnienia w polskim ustawodawstwie powojennym                                                            93
2.3.1. Ustawodawstwo poprzedzające kodyfikację z 1969 r.    93
2.3.2. Warunkowe zwolnienie w Kodeksie karnym i Kodeksie karnym wykonawczym z 1969 r.                    106
2.3.3. Warunkowe zwolnienie w kodyfikacji karnej z 1997 r. – uwagi ogólne                                                    118

Rozdział 3. Istota i funkcje warunkowego zwolnienia                121
3.1. Instytucja warunkowego zwolnienia a formy probacji              121
3.2. Charakter prawny oraz miejsce warunkowego zwolnienia w polskim systemie prawnokarnym                                   133
3.3. Funkcje warunkowego zwolnienia                                                    139
3.4. Warunkowe zwolnienie a inne instytucje prawa karnego, polegające na zwolnieniu skazanego z obowiązku wykonania reszty kary pozbawienia wolności                             
3.4.1. Warunkowe zwolnienie a amnestia                                    157
3.4.2. Warunkowe zwolnienie a ułaskawienie                            163
3.4.3. Warunkowe zwolnienie a odbywanie kary pozbawienia w systemie dozoru elektronicznego        167
3.4.4. Warunkowe zwolnienie z reszty kary pozbawienia wolności a warunkowe zwolnienie z zamkniętego zakładu leczenia odwykowego (art. 97 KK)                       

Rozdział 4. Przesłanki warunkowego zwolnienia                          175
4.1. Pojęcie i rodzaje przesłanek warunkowego zwolnienia            175
4.2. Przesłanki formalne warunkowego zwolnienia                            209
4.2.1. Skazanie na karę pozbawienia wolności                              209
4.2.2. Odbycie wymaganej części kary pozbawienia wolności                                                                                 217
4.2.2.1. Pojęcie odbycia części kary pozbawienia wolności                                                                            217
4.2.2.2. Ogólna regulacja ustawowa w zakresie formalnych minimów kary pozbawienia wolności      219
4.2.2.3. Szczególne przesłanki formalne                              220
4.2.2.3.1. Minima formalne stosowane wobec recydywistów                                                                        220
4.2.2.3.2. Minima formalne stosowane wobec skazanych na kary 25 lat i dożywotniego pozbawienia wolności                                                   
4.2.3. Stosowanie minimów do sumy kar pozbawienia wolności                                                                                          
4.2.4. Problem możliwości obostrzenia przesłanek formalnych warunkowego zwolnienia                              239
4.3. Przesłanka materialna warunkowego zwolnienia                        248
4.4. Szczególne przesłanki warunkowego zwolnienia z reszty kary pozbawienia wolności                                                               
4.4.1. Warunkowe zwolnienie skazanego korzystającego z przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności (art. 155 KKW)                                                                               
4.4.2. Przesłanki warunkowego zwolnienia w prawie karnym skarbowym                                                                     
4.4.3. Przesłanki warunkowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności w stosunku do skazanych za przestępstwo popełnione w warunkach poczytalności ograniczonej w stopniu znacznym oraz uzależnionych od alkoholu lub środków odurzających

Rozdział 5. Obowiązki próby i dozór nad warunkowo zwolnionym                                                                                     289
5.1. Obowiązki skazanego w okresie próby oraz możliwość ich modyfikacji                                                                    289
5.1.1. Pojęcie okresu próby                                                                289
5.1.2. Charakterystyka poszczególnych obowiązków skazanego w okresie próby                                                        295
5.1.3. Modyfikacje w zakresie okresu próby oraz obowiązków nałożonych na skazanego w okresie próby                      309
5.2. Dozór nad warunkowo zwolnionym i jego zadania                  312

Rozdział 6. Skutki przebiegu okresu próby                                        323
6.1. Prawne skutki nieodwołania warunkowego zwolnienia          323
6.2. Odwołanie warunkowego przedterminowego zwolnienia i jego prawne konsekwencje                                                              328
6.2.1. Przesłanki obligatoryjnego odwołania                              328
6.2.2. Przesłanki fakultatywnego odwołania                              332
6.3. Skutki odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia                                                                                  340

Rozdział 7. Najważniejsze zagadnienia procesowe dotyczące instytucji warunkowego zwolnienia                                                  345
7.1. Właściwość sądu w sprawach dotyczących warunkowego zwolnienia                                                                                      345
7.1.1. Właściwość sądu w zakresie orzekania w przedmiocie warunkowego zwolnienia                                                      345
7.1.2. Właściwość sądu w zakresie wykonywania postanowienia o warunkowym zwolnieniu i orzekania w przedmiocie jego odwołania                        350
7.2. Inicjowanie postępowania w przedmiocie warunkowego zwolnienia                                                                                     355
7.3. Krytyczne uwagi na temat realizacji najważniejszych zasad postępowania w przedmiocie warunkowego zwolnienia        359
7.4. Problem zasady niepogarszania sytuacji skazanego w przypadku przejęcia wyroku skazującego lub postanowienia o warunkowym zwolnieniu do wykonania w RP a przesłanki warunkowego zwolnienia                              
7.4.1. Zasada niepogarszania sytuacji skazanego w zakresie warunkowego zwolnienia w przypadku przejęcia do wykonania wyroku                                                                   
7.4.2. Przejęcie do wykonania orzeczenia o warunkowym zwolnieniu a zasada niepogarszania sytuacji skazanego